دسته بندی علمی – پژوهشی : طراحی یک الگوی هوش محاسباتی ترکیبی برای پیش بینی نرخ ارز در ایران- قسمت ۱۰

0 Comments

: لگاریتم نرخ اسمی ارز؛
: لگاریتم شاخص قیمتی مصرفکننده ()[۵۵] یا شاخص قیمتی تولیدکننده ()[۵۶] در کشور داخل؛
: لگاریتم شاخص قیمتی مصرفکننده () یا شاخص قیمتی تولیدکننده () در کشور خارج؛
: انحراف از در دوره و یا همان جمله خطا است.
بنابراین معیار نرخ واقعی ارز که از استخراج میشود به صورت زیر خواهد بود:
شکل دوم این نظریه، به صورت برابری قدرت خرید نسبی به صورت زیر است:
که در معادله (۲-۳)، نشانگر تفاضل مرتبهی اول از لگاریتمهای سری نرخ ارز و سطح شاخص قیمتها است. شکل مطلق نظریه در هر زمان، نرخ ارز بین دو کشور را نسبت به سطح عمومی قیمتها در این دو کشور تعیین میکند. شکل نسبی این نظریه، با اثرات تورم سروکار دارد. هنگامیکه پول دو کشوری که تورم در آنها وجود دارد را در نظر بگیریم، نرخ ارز بین این دو کشور، برابر با نرخ ارز موجود قبل از تورم ضربدر نسبت میزان تورم در دو کشور خواهد بود (رستمزاده، ۱۳۹۰).
ج. الگوی ماندل – فلمینگ ()[۵۷]
دو تن از اقتصاددانان به نامهای ماندل[۵۸] و فلمینگ[۵۹] الگوی IS – LM کینزی را که اولینبار توسط هیکس به صورت ریاضی بیان شده بود، در چارچوب اقتصاد باز مطرح کردند. آنها در مطالعات خود در این رابطه به این نتیجه رسیدند که نرخ بهره به عنوان عامل اصلی تعیینکننده هزینهی پول و عامل انتخاب و نگهداری دارایی پولی، نقش اساسی ایفا میکند. تحلیل فوق اساس این نظریه را بیان میکند.
در این دیدگاه از یک چارچوب کینزی متشکل از منحنیهای IS و LM استفاده میشود. با این تفاوت که کینز در تحلیلهای خود بازار پول و دارایی را در ارتباط با یکدیگر در نظر میگرفت. حال آنکه در این نظریه سه بازار پول، دارایی و کالا به صورت مجزا و مستقل مدنظر قرار میگیرند. نرخ بهره در روش ماندل – فلمینگ نقش اساسی را ایفا میکند و عامل ورود سرمایه از خارج به داخل و تعیین کننده تعادل تراز پرداختها است.
یکی از ویژگیهای اساسی الگوی ماندل – فلمینگ این است که قیمت کالاها چسبنده[۶۰] هستند و نیز بازارهای دارایی (که شامل بازار ارز خارجی نیز است) پیوسته در تعادل هستند. دلالتهای این روش برای پیش بینی نرخ ارز به شرح زیر است:
نخست: اینکه با فرض وجود دو کشور، اگر رشد تولید ناخالص داخلی در کشور داخل سریعتر از تولید ناخالص داخلی کشور خارج باشد، واردات، بیشتر از صادرات رشد میکند، بر پایه این فرض که تقاضا برای واردات با افزایش درآمد و تولید داخلی افزایش مییابد؛ در این صورت بدتر شدن وضعیت تراز پرداختها منجر به کاهش ارزش پول داخلی میشود.
دوم: اینکه اگر رشد قیمتهای داخلی بیشتر از قیمتهای خارجی باشد، آنگاه کالاهای داخلی در مقایسه با کالاهای خارجی جذابیت کمتری خواهند داشت. در نتیجه صادرات، کاهش و واردات افزایش یافته است، که منجر به افزایش نرخ ارز میشود.
سوم: اینکه چنانچه نرخ بهره داخلی از نرخ بهره خارجی بیشتر شود، داراییهای مالی داخلی جذابیت بیشتری خواهند داشت. در نتیجه، جریان سرمایه به داخل افزایش مییابد که منجر به افزایش ارزش پول ملی میشود (اوپسفلد[۶۱]، ۲۰۰۰).
به طور کلی میتوان فروض این روش را به شرح زیر خلاصه نمود:
عدم وجود ریسک در بازار ارز
عدم برقراری رابطه برابری نرخ بهره
برقراری اصل برابری قدرت خرید
تحرک کامل سرمایه در یک دنیای خنثی نسبت به ریسک
نبود جانشین برای پول (مهدویان، ۱۳۷۹).
۲-۱-۵-۲٫ دیدگاه جدید دارایی
روشهای مطرح شده عمدتا به دیدگاههای سنتی نرخ ارز شناخته میشوند. ویژگی بارز این روشها آن است که تحلیلهایشان به غیر از روش ماندل – فلمینگ، عمدتا بر تغییرات حساب جاری استوار هستند. اما دیدگاه جدید دارایی به دو بخش تقسیم میشود. بخش اول نظریههایی هستند که عمدتا ویرایشهایی از روش ماندل – فلمینگ هستند. این نظریهها با تعدیلاتی از حیث فروض و ساختار الگو به شکل جدیدی ارایه شدهاند که شامل روشهای پولی[۶۲] تعیین نرخ ارز هستند. در بخش دوم روش تعادل پورتفولیو[۶۳] وجود دارد که چارچوب جدیدی در بررسی و تحلیل نرخ ارز ارایه میکند. در ادامه به اختصار به تشریح هر یک از این دیدگاهها پرداخته میشود.
الف. روشهای پولی تعیین نرخ ارز
الگوهای پولی تعیین نرخ ارز، خود به دو دسته الگوی پولی با قیمتهای انعطافپذیر ()[۶۴] و الگوی پولی با قیمتهای چسبنده ()[۶۵] تقسیم میشوند. هستهی اصلی در این دو روش پولی، تعادل بازار پول است. روش پولی با قیمتهای انعطافپذیر از برقراری فرض برابری قدرت خرید برای تمامی دورهها به دست میآید (فرانکل[۶۶]، ۱۹۷۶؛ موسا[۶۷]، ۱۹۷۶). براساس فرض برابری قدرت خرید، آربیتراژ در بازار کالاها و خدمات تمایل به متوازن نمودن سطح عمومی قیمتها در داخل و خارج دارد. جابهجایی کامل سرمایه و جانشینی کامل بین داراییهای مالی داخلی و خارجی نیز در نظر گرفته میشوند. علاوه براین، کشش بهرهای جریانهای سرمایه بینهایت فرض میشود. بسط رابطهی برابری قدرت خرید بسیار ساده است. بر این اساس، اگر نرخ حقیقی ارز () برابر واحد در نظر گرفته شود خواهیم داشت:
که در آن نرخ اسمی ارز است. در نتیجه تغییرات نرخ ارز عمدتا تفاوتهای موجود میان تورم دو کشور است. براساس روش پولی کلاسیک، تعادل پول در داخل و خارج به صورت روابط زیر بیان میشوند:
در این معادلات، ، ، و به ترتیب عرضهی اسمی پول، درآمد، سطح عمومی قیمتها و نرخ بهره را نشان میدهند. با کسر نمودن این معادلات از یکدیگر و قرار دادن در معادله (۲-۴) خواهیم داشت:
همانطورکه مشاهده میشود، این الگو تنها متغیرهای اقتصاد کلان را اثرگذار میداند. عرضهی پول داخلی، سطح عمومی قیمتهای داخل کشور را تعیین میکند. با توجه به معادله (۲-۴) نرخ ارز به وسیله عرضهی پول تعیین میشود. در سادهترین شکل آن، عرضهی پول و متغیرهایی نظیر تولید و نرخ بهره که تقاضای پول را تعیین میکنند، نوسانات نرخ ارز را متأثر میسازند (معادله(۲-۶)). با افزایش عرضهی پول داخل نسبت به خارج، تقاضا برای تمامی کالاها افزایش مییابد و به دنبال آن قیمتها افزایش خواهد یافت. از این رو، جهت بهدست آوردن حجم مشخصی از کالاها در داخل کشور، پول بیشتری نسبت به قبل از افزایش آن باید پرداخت نمود. بنابراین، پول داخلی در مقابل پول خارج از کشور ارزش خود را از دست خواهد داد. از طرف دیگر، با افزایش تولیدات در خارج (کاهش تولیدات داخل)، واردات از خارج افزایش (صادرات کاهش) مییابد و تقاضای ارز جهت پوشش دادن این حجم واردات بالا میرود (عرضه ارز کاهش مییابد) و ارزش پول داخل تضعیف میگردد. همچنین، با افزایش نرخ بهره داخل نسبت به خارج، تقاضای سوداگرانه پول کاهش مییابد. در صورت ثابت بودن حجم پول، تقاضای معاملاتی پول افزایش خواهد داشت و به دنبال آن با افزایش تقاضا برای کالاهای مختلف در داخل، قیمت کالاهای داخلی نسبت به قیمت کالاهای خارجی افزایش خواهد داشت. از این رو، پول داخل نسبت به پول خارج از کشور، ارزش خود را از دست خواهد داد.
در روش پولی با قیمتهای انعطافپذیر، به علت عدم وجود بازار دارایی، اثر نرخ مورد انتظار متغیرهای بنیادی اقتصاد کلان[۶۸] به وضوح نشان داده نشده است (لو و ویسالتاناکوتی[۶۹]، ۲۰۱۰).
روش پولی با قیمتهای انعطافپذیر که به عنوان روش جهش[۷۰] نرخ ارز شناخته میشود، ساختار مفهومی مشابه با روش پولی با قیمتهای چسبنده دارد. اما در الگوی پولی با قیمتهای چسبنده، قیمتهای کوتاهمدت چسبندگی دارند و به تدریج به قیمتهای انعطافپذیر بلندمدت تعدیل میشوند. بنابراین، برابری قدرت خرید در کوتاهمدت برقرار نیست ولی در بلندمدت با تعدیل کامل قیمتها به سطح قیمتهای انعطافپذیر، برقرار است. از مطالعات پیش رو در این حوزه میتوان مطالعهی دورنبوش (۱۹۷۶) را نام برد. وی در مقالهی خود با عنوان انتظارات و پویایی نرخ ارز به بیان توضیح نوسانات بزرگ نرخ ارز میپردازد و به این نتیجه میرسد که سرعت تعدیل پایین بازار کالاها و خدمات نسبت به بازار مالی موجب میشود که در کوتاهمدت شوکهای پولی اثر بسیار شدیدی بر نرخ ارز داشته باشد. جذابیت روش پولی با قیمتهای انعطافپذیر ناشی از کنار گذاشتن فروض نامناسب روشهای پیش از خود نیست، بلکه اثر تغییر در متغیرهای بنیادی را بسط میدهد که به عنوان جهش نرخ ارز شناخته میشود و با استفاده از رابطه برابری بهره بدون پوشش (UIP)[71] نیز بهتر توضیح داده میشود (لو و ویسالتاناکوتی، ۲۰۱۰).
ب. روش تعادل پورتفولیو[۷۲]
روش تعادل پورتفولیو، روشی است که تقاضای داراییهای مختلف را برابر با عرضهی آن داراییها قرار میدهد. از مطالعات پایه در این حوزه میتوان به مقاله ادواردس[۷۳] (۱۹۸۸) اشاره کرد. او با تصمیمگیری در مورد پورتفولیوی افراد و لحاظ نمودن تابع مصرف و تولید به بررسی عوامل تعیینکننده رفتار نرخ حقیقی ارز پرداخت. در این رویکرد نرخ ارز عاملی است که عرضه و تقاضا را در این الگو به تعادل میرساند. این الگو از دو جهت از روش پولی متمایز است. اول اینکه، در این روش از رابطه برابری قدرت خرید استفاده نمیشود. بنابراین، نرخ ارز بلندمدت از روشهای دیگری محاسبه میگردد. دوم، این الگو رابطهی برابری بهره بدون پوشش را نیز وضع نمیکند. از اینرو، ضرورتی جهت برابری نرخ بازگشت مورد انتظار دلار بر اوراق قرضه مختلف وجود ندارد. این خود عاملی است که سبب در نظر گرفتن صرف ریسک[۷۴] میگردد.
در ادبیات اقتصاد کلان از این رویکرد به عنوان جانشینی ناقص بین داراییهای داخلی و خارجی نام میبرند. به هر حال، به علت عدم امکان اندازهگیری دقیق بخش عرضهی داراییها، این روش جهت مطالعات تجربی چندان مناسب نیست (لو و ویسالتاناکوتی، ۲۰۱۰).
۲-۲٫ مطالعات انجام شده
۲-۲-۱٫ مطالعات خارجی
کوآن و لیو[۷۵] (۱۹۹۵) قابلیت پیشبینی برون نمونهای شبکههای عصبی را برای نرخ برابری پنج ارز پوند انگلیس، دلار کانادا، مارک آلمان، ین ژاپن و فرانک سوئیس در مقابل دلار ایالات متحده بررسی کردند. آنها نشان دادند که برای پوند و ین، شبکههای عصبی در مقایسه با روش گام تصادفی دارای خطای کمتری در پیشبینی برون نمونهای هستند ولی برای سه ارز دیگر شبکههای عصبی عملکرد بهتری در پیشبینی ندارند.
بوئرو و کاوالی[۷۶] (۱۹۹۷) براساس شبکه عصبی مصنوعی و مقایسهی این روش با روشهای اقتصاد سنجی و گام تصادفی به پیشبینی نرخ ارز پزوتا اسپانیا در مقابل دلار کانادا پرداختند. آنها در این پژوهش از دادههای ماهانه و فصلی نرخ ارز سالهای ۱۹۷۳-۱۹۹۴ استفاده کردند. نتایج آنها نشان داد که شبکه عصبی در پیشبینی با دادههای فصلی، هیچ مزیتی بر سایر الگوها ندارد. اما در پیشبینی نرخ ارز با دادههای ماهانه، شبکه عصبی عملکرد بهتری در مقایسه با الگوهای رقیب دارد.
شازلی و شازلی[۷۷] در سال ۱۹۹۷، به پیشبینی ماهانه سه نرخ ارز پوند انگلیس، مارک آلمان و ین ژاپن با استفاده از الگوی شبکه عصبی مصنوعی پرداختند. یافتههای آنها نشان داد که شبکه عصبی هم از نظر دقت و هم از نظر توانایی در پیشبینی از سایر الگوهای خطی و غیرخطی کلاسیک برتر است.
فرانسیس و هوملن[۷۸] (۱۹۹۸) به مقایسهی توانایی پیشبینی الگوی شبکه عصبی مصنوعی و الگوی واریانس ناهمسانی شرطی خودرگرسیون تعمیم یافته ()[۷۹] در پیشبینی نرخ ارز گیلدر هلند به دلار ایالات متحده، دلار کانادا، پوند انگلیس و ین ژاپن پرداختند. در این پژوهش از دادههای نرخ ارز طی دوره ۱۹۸۶-۱۹۹۲ استفاده شد. نتایج حاصل حاکی از برتری الگوی شبکه عصبی مصنوعی است.
لیسی و شیاوو[۸۰] در سال ۱۹۹۹، به پیشبینی نرخ ارز با استفاده از الگوی شبکه عصبی مصنوعی و مقایسهی آن با الگوهای آشوب و گام تصادفی پرداختند. برای این منظور، از دادههای ماهانه نرخهای ارز فرانک فرانسه، مارک آلمان، لیره ایتالیا و پوند انگلیس در برابر دلار ایالات متحده، مربوط به سالهای ۱۹۷۳-۱۹۹۵ استفاده شد. نتایج نشان میدهد که با استفاده از معیار میانگین مربع خطای نرمال شده ()[۸۱]، الگوی معرفی شده دقت بالاتری نسبت به الگوهای آشوب و گام تصادفی دارد.
گرادوجویک و یانگ[۸۲] (۲۰۰۰) با استفاده از روش شبکه عصبی مصنوعی به پیشبینی نرخ ارز روزانه دلار کانادا به دلار ایالات متحده برای سالهای ۱۹۹۰-۲۰۰۰ و مقایسهی آن با الگوهای خطی و گام تصادفی پرداختند. یافتههای آنها نشان داد که معیار برای الگوی شبکه عصبی نسبت به الگوهای رقیب بهتر است.

مطلب دیگر :
سایت مقالات فارسی - اثربخشی درمان فعال سازی رفتاری کوتاه مدت بر کاهش افسردگی دانشجویان با ...

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.