غذايي، دارو ها وسايل نگاهداري و غيره نيز پيشرفت چشمگيري حاصل شد.
10-در سال 1346 – صنعت توليد غذاي دام در ايران پا گرفت و كارخانه غذاي طيور توسط وزارت كشاورزي در سعيد آباد كرج تاسيس گرديد و مقارن با آن، كارخانجات بزرگ نظير پارس، پرويمي، دانه داران و غيره در رشته توليد صتعني غذاي دام و طيور به فعاليت پرداختند.
11-در سالهاي 1350 تا 1354 – مجنمع هاي بزرگ مرغداري توسط بخش دولتي و خصوصي تاسيس و شروع به فعاليت و بهره برداري نمودند. از جمله در سال 1351 شركت ماكيدان با ظرفيت توليد 8 هزار تن تخم مرغ و 2400 تن گوشت مرغ و 2263000 تن خوراك مرغ و در سال 1353 مجتمع عظيم سيمرغ براي توليد گوشت مرغ، تخم مرغ و غذاي مرغ مجهز به تشكيلات مرغ مادر ، جوجه كشي و توليد جوجه يكروزه و تشكيلات كشتارگاه و سردخانه در تهران و اصفهان و كرمان و يزد و خراسان به صورت مجموعه اي زنجيره اي به فعاليت پرداخت، به طوري كه بصورت يكي از مؤسسات منحصر بفرد در خاورميانه در آمد. در سال 1354 مجتمع بركت در اطراف تهران با ظرفيت 600 هزار مرغ مادر و 62 دستگاه ماشين جوجه كشي و توليد 50 ميليون جوجه در سال بوجود آمد. در همين سالها، مجتمع هاي مزبور هر يك داراي گله هاي مرغ مادر، كارخانجات جوجه كشي، مزارع پرورشي و بالاخره تاسيسات كشتارگاه و سردخانه و كادر فني و علمي قوي و بصورت مجموعه اي خود كفا در صنعت مرغداري ايران به فعاليت پرداختند.
12-در سال 1355- كشتارگاه و تشكيلات بسته بندي و ذخيره تخم مرغ پرديس كرج با ظرفيت توليد 45 تن گوشت مرغ در روز و ذخيره 60 تن تخم مرغ بوجود آمد و بدين ترتيب، قدم اساسي در مورد رفع نارسايي ماركتينگ توليدات طيور برداشته شد.
13-در سال 1356- براي اولين بار، اجداد تخمي توسط شركت مرغك وارد ايران گرديد و مورد بهره برداري قرار گرفت و بدين ترتيب قسمتي از گله هاي مرغ مادر تخمي در ايران توليد گرديد و گامي ديگر در جهت خودكفايي برداشته شد.
14-در سال 1358 – تعداد زيادي از نشكيلات بزرگ و مجتمع هاي مرغداري بخش خصوصي مصادره و در اختيار دولت يا بانك ها و نهادها قرار داده شد. بطوري كه امروزه دولت و بانکها و نهادهايي مانند بنياد مستضعفان و بنياد شهيد داراي تشكيلات عظيم مرغداري هستند و نقش مهمي را در توليدات طيور در ايران دارا مي باشند.
15-در سال 1361 – تشكيلات توليد لاين هاي گوشتي توسط وزارت كشاورزي در بابل كنار مازندران شروع به فعاليت نمود. اين طرح در سال 1370 به بهره برداري رسيده و بايد مملكت را از نظر توليد گله هاي مرغ اجداد و مرغ مادر گوشتي خودكفا نمايد.
16-در سال 1362 – مجتمع پرورش مرغ اجداد گوشتي در موسسه زياران وابسته به وزارت كشاورزي در نزديك قزوين بوجود آمد و به صورت رضايت بخشي به فعاليت پرداخت و در سال 1370 تشكيلات ديگري به منظور پرورش مرغ اجدا د گوشتي در تبريز بوجود آمد و در سال 1371 به بخش خصوصي نيز اجازه فعاليت در زمينه پرورش اجداد گوشتي داده شد.
2-2- وضعيت صنعت دام و طيور كشور10
با توجه به فعل و انفعالات بازار جهاني، افزايش تقاضا به دليل افزايش جمعيت، بروز پديده خشكسالي در اكثر مناطق جهان، شيوع بيماري آنفلونزاي فوق حاد پرندگان طي سه سال گذشته و كاهش توليدات جهاني منابع غذايي، افزايش كم سابقه قيمت محصولات ، كالاها و نهاده هاي بخش كشاورزي، دو صنعت مهم و راهبردي دامپروري و پرور ش طيور كشور با چالش ها ، آسيب ها و تهديدات جدي مواجه ساخته و به تبع آن تمامي دامداران و مرغداران به عنوان توليدكنندگان اين زيربخش مهم اقتصادي جامعه با كمبودهاي فراوان مالي، پشتيباني و توليدي مواجه شده اند . اين روند همچنين منجر به بروز آسيب هاي اقتصادي و اجتماعي در دو سوي محور توليدكننده مصرف كننده و در نهايت افزايش قيمتها و نارضايتي عمومي در سطح جامعه شده است.
كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي مجلس شوراي اسلامي و كار گروه امور دام اين كميسيون با درك اين واقعيت و دريافت نگراني هاي عمومي مردم عزيز ميهن اسلا مي و جمع بندي مجموعه نظرات توليدكنندگان اين دو صنعت و همچنين بررسي سياست ها و اقدامات وزارت جهاد كشاورزي به عنوان متولي سياستگذاري در توليد و همچنين متولي تنظيم بازار مواد پروتئيني (گوشت قرمز، گوشت مرغ و تخم مرغ) در سراسر كشور، اقدام به ورود به اين موضوعا ت كرده و با برگزاري جلسات كارشناسي همه جانبه با حضور نمايندگان وزارت جهاد كشاورزي و مدير عاملان كليه اتحاديه هاي توليدكنندگان و صنايع دام و طيور سراسر كشور و اتحاديه هاي مركزي و اخذ ديدگاه هاي آنان، علل و عوامل بروز نابساماني ها و چالش ها و نحوه برون رفت از اين شرايط و ايجاد شرايط سالم و پايدار در عرصه توليد و بازار مصرف را جمع بندي كرده و خاطر نشان ساخته است كه اگر واقع گرايي، تفكر اقتصادي، برنامه ريزي هاي بلندمدت و كلان نگر، قانون گرايي، توليدكننده دولت ” مشتري مداري و برقراري عدالت در سياستگذار ي ها و اقدامات چرخه حاكم نشود، روند معيوب فعلي ، آشفتگي موجود در بازار توليد و مصرف را تداوم ” مصرف كننده خواهد بخشيد و اگر اين موارد به صورت جدي در همه فرايند هاي طراحي شده عملي شود، به سرعت شاهد اصلاح ساختار و ايجاد عقلانيت و ثبات در عرصه توليد و مصرف خواهيم بود . آنچه در سطور آتي نگاشته شده است، نتايج اين بررسي ها به صورت اجمال و همچنين ارائه راهكارهاي تفاهم شده در جلسات كارشناسي است.
مرغداران در سال ???? موظف بودند كه در ازاي دريافت هر قطعه جوجه يك روزه به قيمت ?? ريال 2/5 كيلوگرم دان به قيمت هر كيلو ?? ريال، در ? هفته و پس از كسر8/5 درصد تلفات، 1/150 كيلوگرم گوشت مرغ تحويل دولت بدهند. در سال ???? سياست آزادسازي گوشت مرغ و تخم مرغ به تصويب شوراي اقتصاد رسيد.
2-2-1-وضعيت موجود
زيربخش دام و طيور حدود ?? درصد از ارزش افزوده بخش كشاورزي و حدود 4/5 درصد از توليد ناخالص داخلي را به خود اختصاص داده است . از سال ???? براي اولين بار با واردات تعدادي جوجه و تخم مرغ از نژادهاي اصلاح شده، شالوده فعاليت صنعت مرغداري به شيوه نوين در كشور بنيان گذاري شد . بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، توزيع گوشت مرغ تحت عنوان يارانه اي و با كالابرگ آغاز شد .
درحالي كه در سال ???? مصرف سرانه گوشت قرمز حدود دو برابر مصرف سرانه گوشت مرغ بود، شرايط به گونه اي پيش رفت كه در سال ???? اين معادله عوض شد و مصرف گوشت مرغ بر گوشت قرمز پيشي گرفت. مهم ترين استان هاي توليدكننده گوشت مرغ به ترتيب مازندران، خراسان، فارس، اصفهان، آذربايجان شرقي، مركزي و ت ه ران هستند كه حدود ?? درصد توليد كشور را برعهده دارند.
توليد گوشت مرغ صنعتي در جهان نيز در سال ???? به ?? ميليون و ??? هزار تن رسيد ه است. جداول زير، ميزان توليد گوشت مرغ و همچنين ميزان سرانه مصرف را در كشورهاي منتخب نشان مي دهد:
جدول 1. سرانه مصرف گوشت مرغ در سال 2007 در کشورهاي منتخب (کيلوگرم)
آمريکا
هنگگنگ
برزيل
نيوزيلند
ايران
روسيه
اتحاديه اروپا
چين
فيليپين
مصر
اندونزي
هندوستان
3/46
39
5/36
6/35
8/20
7/16
4/16
1/8
6/7
5/6
3
8/1
Source: Food and Agriculture Organization.

جدول 2. ميزان توليد گوشت مرغ در سال 2007 در کشورهاي منتخب (هزار تن)
آمريکا
چين
برزيل
اتحاديه ارويا
مکزيک
هندوستان
ايران
آرزانتين
روسيه
ژاپن
تايلند
16040
10700
9500
7500
2670
2050
1468
1280
1120
1180
1100
Source : Ibid.

در حالي که سرا نه مصرف گوشت مرغ در جهان معادل 12 کيلوگرم است، همانگونه که در جداول 1 و 2 آمده است، سرانه مصرف گوشت مرغ در ايران 8/20 کيلوگرم بوده و بيانگر اين مطلب است که از نظر توليد وسرانه مصرف، ايران جزء ده کشور اول دنيا و سرانه مصرف آن حدود دو برابر مصرف دنياست.
براساس مندرجات سالنامه آماري سال ???? مركز آمار ايران، تعداد بهره برداران در پرورش انواع طيور و ماكيان كشور، 600,???,2 نفر هستند كه در مرغداري هاي سراسر كشور و همچنين به صورت پرورش بومي و خانگي به فعاليت مشغول هستند . از اين ميزان، حدود ??? هزار نفر به صورت صنعتي و نيمه صنعتي به توليد طيور مشغول بوده كه بيش از ?? درصد توليد صنعت مرغداري كشور را به خود اختصاص مي دهند. ظرفيت ثبت شده مرغدار يهاي پرورش مرغ گوشتي كشور معادل 000,???,243 قطعه در سال و در قالب ????? مرغداري است . همچنين ظرفيت ثبت شده پرورش مرغ تخم گذار كشور معادل 000,???,76 قطعه است كه در قالب ???? مرغداري متمركز است و از اين ظرفيت در سال ???? و در شرايط حداكثري توليد، به ميزان ??? هزار تن بهره برداري شد. درصورتي كه ظرفيت موجود كشور، توان توليد ??? هزار تن تخم مرغ را دارا است كه تاكنون هيچگاه محقق نشده است. تعد اد مؤسسات توليد جوجه يك روزه كشور ??? مؤسسه است كه نياز كشور را برآورده و بخشي از آن نيز به ساير كشورها صادر ميشود.
از ديدگاه فني و مديريتي، در پروانه هاي صادره، ظرفيت اسمي سالنهاي مرغداري ?? قطعه جوجه به ازاي هر متر مربع قيد ميشود درصورتي كه با انجام فرايندهاي بهبود كيفيت امكانات توليد در سالنها و مديريت بهينه توليد و نوسازي و تجهيز مرغداريها و بهينه سازي مصرف سوخت، ميتوان اين تعداد را به ?? قطعه جوجه افزايش داد و اين بدين معناست كه در هر دوره توليد، ميتوان به ميزان ?? درصد، توليد گوشت مرغ را با ظرفيت فعلي سالنهاي مرغداري افزايش داد و به نظر ميرسد عليرغم تأكيدات مكرر در راستاي افزايش بهره وري، هم وزارت جهاد كشاورزي و توليدكنندگان چنانكه بايد به آن نپرداخته اند.
مجموع دام كشور را مي توان به 000,???,87 رأس دام سبك و 000,???,8 رأس دام سنگين تقسيم بندي كرد كه شامل 000,915 رأس گاو اصيل000,???,4 رأس گاو آميخته و 000,???,3 رأس گاو بومي و مابقي نيز گاوميش و شتر است . حدود 694,???,1 رأس دام هاي سنگين در قالب ????? گاوداري صنعتي و مابقي در قالب دامداري هاي نيمه صنعتي، سنتي و عشايري پرورش داده مي شوند.
با توجه به آمار ياد شده،18/8 درصد از دام سنگين به روش صنعتي تحت توليد پرورش با كيفيت قرار داشته و اگر توليد و پرورش نيمه صنعتي را نيز با قدري اغماض توليد با كيفيت قلمداد كنيم، ميزان ?? درصد دام سنگين كشور به صورت سنتي و بدون رعايت استانداردهاي تغذيه نگهداري و پرورش داده ميشود كه فاقد بهره وري و همچنين كيفيت لازم در گوشت توليدي بوده و وزارت جهاد كشاورزي تاكنون برنامه مدون و هدفمندي براي ارتقا و كيفيت بخشي به توليدات اين ميزان دام سنگين كشور ارائه نكرده است.
ميزان توليد گوشت قرمز (بدون احتساب گوشت خوك) در جهان در سال ???? ميلادي معادل ????? هزار تن بوده و متوسط سرانه توليد جهان معادل 11/91 كيلوگرم محاسبه مي شود. در اين سال نيوزيلند با سرانه توليد 288/72 كيلوگرم در رده اول توليد جهان و ايران با سرانه توليد 12/27 كيلوگرم در رده هفتادودوم جهان قرار داشت ه است. جداول زير، ميزان سرانه مصرف و ميزان توليد گوشت قرمز را در كشورهاي منتخب نشان مي دهد:
جدول 3. سرانه مصرف گوشت مرغ در سال 2003 ميلادي در کشورهاي منتخب (کيلوگرم)
مغولستان
استراليا
آرژانتين
نيوزيلند
اروگوئه
آمريکا
ترکمنستان
کانادا
ايسلند
برزيل
يونان
79
60
55
50
45
41
38
35
34
33
31
توضيح: سرانه مصرف گوشت قرمز در ايراندر سال 2003 معادل 82/11 کيلوگرم است. اين رقم در سال 2007 به69/12 کيلوگرم رسيده است.
Source : Ibid.
جدول 4.سرانه توليد گوشت قرمز در سال 2007 در کشورهاي منتخب

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید