(گيلوگرم)
نيوزيلند
اروگوئه
ايرلند
استراليا
آرژانتين
مغولستان
برزيل
ترکمنستان
امريکا
ايسلند
کانادا
ايران
72/288
40/180
01/147
40/140
17/13
26/65
81/41
40
72/39
70/39
42/39
27/12
Source : Ibid.
جدول 5. ميزان توليد گوشت قرمز در سال 2007 در کشورهاي منتخب (هزار تن)
چين
آمريکا
برزيل
هند
استراليا
آرزانتين
روسيه
مکزيک
پاکستان
فرانسه
کانادا
12502
121498
8020
3552
2913
2892
1988
1745
1642
1552
1296
توضيح : ايران با توليد 867 هزارتن در رده هجدهم جهان قرار دارد.
Source : Ibid
جدول ? نشان ميدهد كه اگرچه سرانه توليد گوشت قرمز ايران قدري از متوسط جهان بيشتر است، لكن در مقام مقايسه با كشور نيوزيلند، مشاهده ميشود كه سرانه توليد نيوزيلند 23/5 برابر سرانه توليد ايران است. اگر در اين مقايسه از برخي شرايط خاص صرف نظر كنيم، اين فاصله بيانگر اين است كه در موضوعاتي مانند بهبود كيفيت تغذيه دام، استانداردسازي جايگاه نگهداري دام، بهبود شاخصهاي بهره وري، آموزش نيروي انساني، سرمايه گذاري در بهگزيني نژاد دام و … آنچنان كه شايسته است، تلاش كافي صورت نپذيرفته است.
براساس مندرجات آمار سال 1382 مرکز آمار ايران بهره برداران و پرورش دام سنگين 1.286.476 نفر و پرورش دهندگان دام سبک 1.599.001 نفر هستند که در قالب دامداري هاي سنتي روستايي و عشايري، دامداري هاي نيمه صنعتي و صنعتي ومزارع مختلف به فعاليت در اين خصوص مشغول هستند.
ميزان توليد شيرخام در جهان در سال 2007 ميلادي معادل 671300 هزار تن بود که متوسط سرانه توليد شيرخام معادل 63/100 کيلوگرم محاسبه شده است. نيوزلند با سرانهاي معادل 96/3788 کيلوگرم در رده اول، ايرلند با 58/1209 کيلوگرم در رده دوم و دانمارک با 97/844 کيلوگرم در رده سوم جهان قرار گرفته بودند. براساس گزارش هاي وزارت جهاد کشاورزي، ايران با سرانه توليد 9/117 کيلوگرم شير، در رتبه شصت و هشتم جهان قرار دارد. جداول زير ميزان سرانه مصرف و توليد شير خام و ميزان توليد را در کشورهاي منتخب نشان مي دهند:
جدول 6. سرانه مصرف شير خام درسال 2003 ميلادي در کشورهاي منتخب (کيلوگرم)
الباني
قزاقسان
روماني
ايرلند
گرجستان
کاستاريکا
لتوني
صربستان
اروگوئه
قبرس
ترکمنستان
250
217
210
204
200
148
143
139
136
135
134
توضيح : سرانه مصرف شيرخام در ايران در سال 2007 معادل 118 کيلوگرم است
Source: Ibid.
جدول 7. سرانه مصرف شير خام در سال 2007 در کشورهاي منتخب (کيلوگرم)
نيوزيلند
ايرلند
دانمارک
لوکزامبورک
هلند
بلاروس
لتوني
سويس
استراليا
اروگوئه
استوني
ايران
3789
1210
845
671
654
610
591
534
499
493
488
9/117
Source : Ibid.

جدول 8. ميزان توليد شير خام در سال 2007 در کشورهاي منتخب (هزار تن)
هند
آمريکا
چين
پاکستان
روسيه
آلمان
برزيل
فرانسه
نيوزيلند
انگلستان
اکراين
102923
84189
35985
32230
32206
37935
25464
24549
15842
14450
12552
توضيح : ايران با توليد 8312 هزار تن در رتبه 19 جهان قرار دارد. Source :Ibid
در سالهاي اخير تلاشهاي زيادي براي افزايش سهم شير و فراورده هاي لبني در سبدتغذيه خانوار صورت پذيرفته است لكن با ملاحظه جدول ? مشخص ميشود كه سرانه توليد كشور آمريکا بيش از ده برابر ايران و نيوزلند دوبرابر ايران است.
اين فاصله ها بيانگر آن است كه همانند توليد گوشت قرمز، در موضوعاتي مانند بهبود كيفيت
تغذيه دام، استانداردسازي جايگاه نگهداري دام، بهبود شاخصهاي بهره وري، آموزش نيروي
انساني، سرمايه گذاري در بهگزيني نژاد دام و … آنچنان كه شايسته است، تلاش كافي صورت
نپذيرفته است ضمن اينكه حجم بار ميكروبي موجود در شير نيز قابل تأمل است.
جدول 9. عرضه سرانه پروتئين (گرم در روز) در پايان برنامه چهارم توسعه(گرم)
کل سرانه/ روز
گوشت قرمز (دام سنگين)
گوشت قرمز (دام سبک)
گوشت مرغ
تخممرغ
شير
دل، جگر و ….
محصولات شيلاتي
29
91/1
85/1
05/8
05/3
10/11
26/0
78/2
مأخذ : همان
توضيح : سند ملي توسعه بخش کشاورزي
كل سرانه / روز گوشت قرمز
(دام سنگين)
گوشت قرمز
(دام سبك)
گوشت مرغ تخم مرغ شير دل، جگر و …
محصولات شيلاتي
توضيح: سند ملي توسعه بخش كشاورزي.
براساس اين استانداردها و طبق آنچه كه در سند ملي توسعه بخش كشاورزي در زير بخش دام و طيور آمده است، هدف گذاري توليدات در برنامه چهارم به شرح جدول زير طراحي شده است:
جدول 10. پيشبيني توليدات چروتئيني در برنامه چهارم توسعه (هزار تن)
عنوان هدف
پايان برنامه سوم
1384
1385
1386
1387
1388
توليد شير
315/6
231/7
750/7
312/8
913/8
556/9
توليدگوشتقرمز
752
814
838
865
891
921
توليدگوشتمرغ
100/1
248/1
329/1
415/1
560/1
605/1
توليد تخم مرغ
628
671
699
728
758
789
مأخذ : همان.
توضيح : براساس آمار مرکز آمار ايران، ميزان جمعيت ايران در سال 1388 حدود 000/390/72 نفر پيشبيني شده است.
براساس گزارش وزارت جهاد كشاورزي، تا پايان سال ???? عملكرد توليدات پروتئيني به شرح جدول زير است . در مقايسه پيش بيني و عملكرد مشاهده مي شود كه تا پايان سال ???? ، در زمينه
توليد گوشت قرمز و گوشت مرغ،عملكرد از پيش بيني ها جلوتر و در زمينه توليد تخم مرغ و شير، از برنامه عقب هستيم.

جدول 11. عملکرد توليدات پروتئيني طي برنامه چهارم توسعه
عنوان هدف (هزارتن)
پايان برنامه سوم
1384
1385
1386
توليد شير
316/6
160/7
752/7
251/8
توليدگوشت قرمز
752
800
829
866
توليد گوشت مرغ
100/1
2387/1
360/1
468/1
توليد تخممرغ
628
759
677
701
مأخذ: معاونت امور دام وزارت جهادکشاورزي
2-2-2-ضعف قانون در زير بخش دام و طيور
از مشكلات موجود در زيربخش دام و طيور كشور، نبود قانوني جامع و منسجم براي تبيين جايگاه اين زيربخش در امر آمايش، سرمايه گذاري و امنيت آن، چگونگي اعطاي مجوز هاي سرمايه گذاري، استانداردسازي امر تغذيه و خوراك دام و طيور، نقش تشكل هاي اين زيربخش در ايجاد همگرايي و تصميم سازي و مشاركت در برنامه هاي اقتصادي دولت، حفظ و ثبت ذخاير ژنتيكي، نحوه تنظيم بازار، نحوه حضور در بازارهاي منطقه و دنيا و … است بنابراين دلايل فوق باعث شده است كه حضور اين زيربخش صرفًا در كمبودها و بر هم خوردن نظم بازار توليد و مصرف كشور ديده شود، اصولا راهبردي مشخص و مداوم براي اين فعاليتها متصور نشود. ازاينرو پيشنهاد طرح جامع نظام دامپروري كشور به مجلس شوراي اسلامي شده است كه هر چه سريعتر به تصويب برسد تا اينگونه موارد تا حدود زيادي هدفمند و قانونمند گردد.
2-2-3-وضعيت سرمايه گذاري، نقدينگي و يارانه ها
طبق مفاد مندرج در سند توسعه كشاورزي، براساس پژوهش هاي انجام شده، در ساختار فعلي اقتصاد كشور، تزريق يك ميليارد ريال به هر يك از بخش هاي اقتصادي، موجب ارزش افزوده اي به مبلغ 45/3 ميليارد ريال در بخش كشاورزي02/3 ميليارد ريال در بخش خدمات و ?? / ? ميليارد ريال در بخش صنعت خواهد شد.
ارزش كل سرمايه گذاري هاي انجام شده در زيربخش دام و طيور ??? هزار ميليارد ريال است
كه در حال حاضر منجر به توليد ??? هزار تن گوشت قرمز، ???? هزار تن شير، ???? هزار تن گوشت مرغ و ??? هزار تن تخم مرغ مي شود.
به رغم وجود قوانين مصوب در راستاي حمايت قانوني از سرمايه گذاري در زيربخش دام و طيور و همچنين برخي يارانه ها و حمايت هاي قانوني در ازاي طرح هاي خودكفايي و كاهش واردات فراورده هاي دام و طيور، تأمين نقدينگي براي توسعه سرمايه گذاري ها و سرمايه در گردش از سوي بانك ها و صندوق هاي توسعه سرمايه گذاري بخش كشاورزي بسيار اندك و ناچيز و در بسياري مواقع خارج از زمان مطلوب است . بحث دريافت وثايق از سوي بانك ها و تأمين آن از سوي توليدكنندگان نيز از جمله چالش هاي جدي است.
با آنكه قوانين متعددي در راستاي نحوه تأمين و به كارگيري وثايق به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده است، لكن عموما به مرحله اجرا درنيامده است، بانكهاي عامل (به جز بانك كشاورزي) سهم خود در زمينه اعطاي تسهيلات و سرمايه در گردش در مجموعه بخش كشاورزي را (از جمله زيربخش دام و طيور) پرداخت نكرده اند.
ازسوي ديگر تاكنون هيچ اراده اي جدي از سوي دولت براي پيگيري و رسيدگي به اين موضوع وجود نداشته و حتي دولت بدهي هاي خود به بانك كشاورزي كه بالغ بر ???? ميليارد ريال (به جز بدهي بابت صندوق بيمه محصولات كشاورزي ) است را نيز پرداخت نكرده است .
عملكرد سهم اين زيربخش از اعتبارات حساب ذخيره ارزي موضوع( بند ه ماده ?) قانون برنامه چهارم توسعه طي سال هاي 1384-1386 نيز در حدود ??? ميليون دلار بوده كه در حد اندازه اين زيربخش نيست و اساساً توجه ويژه اي از سوي وزارتخانه هاي جهاد كشاورزي و صنايع ومعادن براي توسعه صنايع تبديلي و تكميلي اين زيربخش صورت نمي پذيرد.
طبق بررسي هاي به عمل آمده در زمينه يارانه هاي بخش كشاورزي، مشخص شد كه دركشورهاي صنعتي نه تنها يارانه ها كم و محدود نشده اند، بلكه به عنوان مثال متوسط يارانه پرداختي به توليد صنعت طيور در اتحاديه اروپا حدود يك ميليون دلار به ازاي هر روز و در آمريكا به ازاي هر مزرعه توليدي، حدود ????? دلار است و يارانه صادراتي هر كيلو گوشت مرغ در آمريكا ?? سنت و در اتحاديه اروپا برابر ?? سنت است. ازسوي ديگر بر طبق گزارش مؤسسه پژوهش هاي برنامه ريزي و اقتصاد كشاورزي، يارانه سال ???? پرداختي اتحاديه اروپا به ازاي هر رأس گاو شيري معادل ??? دلار بوده و اين رقم در آمريكا به ???? دلار و در ژاپن به ???? دلار افزايش مي يابد. درحالي كه در همين ا يام، در ايران مبلغ يارانه پرداختي بابت هر رأس گاو شيري معادل ?? دلار بوده است.
ازسوي ديگر با توجه به وضعيت زيربخش دام و طيور و طرح هاي توسعه آن و براساس مندرجات سند ملي توسعه بخش كشاورزي، مقرر بوده كه در طول برنامه چهارم توسعه، منابع مالي اين زيربخش به شرح جدول زير تأمين شود:
2-2-4- وضعيت تشكل هاي زيربخش دام و طيور
هدف از ايجاد تشكل ها، علاوه بر نقش سامان دهي توليد و ايجاد همگرايي و تنظيم روابط توليدكنندگان، بايد مشاركت جدي در تصميم گيري هاي كلان اقتصادي و سرمايه گذاري و تنظيم برنامه توليد و بازار مصرف و تعيين الگوي مصرف و سرمايه گذاري نيز باشد . آنچه امروزه در كشور اتفاق مي افتد، نه تنها به همگرايي هاي كامل منجر نمي شود، بلكه اساسًا بخش دولتي اجازه مشاركت واقعي در تصميم سازي ها را به اين تشكل ها نداده وعموما اين تشكل ها خاصيت خود را از دست داده اند.
بنابراين دولت ضمن عدم دخالت در تعيين و مميزي اين تشكل ها مي بايستي كه كليه امور اجرايي توليد، تأمين نهاده ها، بازاريابي و تنظيم بازار و اداره كشتارگاه ها، آزمايشگاه ها، كارخانجات توليد خوراك دام و طيور و صنايع فراوري و غذايي و … را به طور كامل به اين تشكل ها واگذار كرده و دولت صرفًا سياستگذاري راهبردي و نظارت بر عمليات اجرايي را برعهده داشته باشد. بدين منظور لازم است وزارت جهاد كشاورزي به نمايندگي از سوي دولت، در راستاي توانمندسازي اين تشكلها اقدام لازم را به عمل آورد.
2-2-5-وضعيت صنايع تبديلي و تكميلي در زيربخش دام و طيور
با عنايت به حجم توليد در اين زيربخش وجود ظرفيت هاي بالقوه و بالفعل و جايگاه كشور در عرصه جهاني و با توجه به مفاد بند ه ماده ( ?? ) قانون برنامه چهارم توسعه كه حمايت از گسترش صنايع تبديلي و تكميلي بخش كشاورزي را براي كاهش ضايعات تا حد ?? درصد را مورد تأكيد قرار مي دهد و بند ه ماده (1) همين قانون

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید