كه حداقل 10 درصد از منابع قابل تخصيص حساب ذخيره ارزي به بخش غيردولتي را مختص طرح هاي موجه بخش كشاورزي و سرمايه در گردش طرح هايي با هدفمندي توسعه صادرات تخصيص داده، ولي متأسفانه شاهد آن هستيم كه هنوز در زمينه كارخانجات توليد خوراك دام و طيور، كشتارگاه هاي مدرن دام و طيور، سردخانه هاي زير و بالاي صفر، صنايع بسته بندي، صنايع تبديل و درجه بندي فراورده هاي پروتئيني، صنايع شير و ساير فراوردههاي لبني،صنايع تبديلي تخم مرغ، صنايع فراوري و توليد غذاهاي نيمه آماده و آماده به عنوان بزرگترين توليدكننده غذاي حلال جهان، دچار چالش هايي بوده و نظام تصميم گيري در وزارتخانه هاي جهاد كشاورزي،صنايع و معادن و بازرگاني با كندي ها و بي توجهي هايي مزمن روبه رو است.
طبق برنامه هاي راهبردي تدوين شده توسط وزارت جهاد كشاورزي مقرر شده بود كه ظرفيت جذب مواد خام صنايع شير و ساير فراورده هاي لبني در پايان برنامه چهارم به 8900000 تن، جذب مواد خام صنايع فراورده هاي گوشتي (سفيد و قرمز ) به 426000 تن ، جذب مواد خام صنايع بسته بندي به 383000 تن ، افزايش ظرفيت كشتارگاه دام به سطح 507000 تن، افزايش ظرفيت كشتارگاه طي ور به سطح 1948000 تن، ميزان جذب ماده خام صنايع ذرت خشك كني معادل 3677000 تن و ميزان جذب مواد خام صنايع روغن كشي (كنجاله اين كارخانجات در خوراك دام و طيور استفاده مي شود) معادل 8092000 تن افزايش يابد.
براساس بررسي هاي انجام شده، تا پايان سال ???? وضعيت صنايع تبديلي و تكميلي فوق الاشاره به شرح زير است.
اين صنايع نيازمند نوسازي، بهينه سازي و اصلاح ساختار است . شايد در برخي موارد، ظرفيت هاي اعلامي از هدف برنامه بالاتر باشد، لكن بخش عمده اين صنايع فاقد استانداردهاي لازم است. براي مثال از مجموع ??? واحد كشتارگاه دام، فقط تعداد ?? واحد آن صنعتي و داراي استانداردهاي لازم است يا از مجموع ??? واحد فراوري شير، تعداد انگشت شماري از آنها كارخانجات مدرن صنايع شير و توليد فراورده هاي لبني هستند . بار ميكروبي موجود در شير خام و بعضًا محصولات توليدي، عدم وجود شرايط بهينه بهداشتي در فراورده هاي گوشتي (قرمز و مرغ) و باقي ماندن بخشي از امعاو احشا ي مرغ در مرغ هاي بسته بندي شده و نبود وضعيت كيفي تعريف شده در بسته بندي هاي گوشت قرمز و اساسًا فروش اين محصولات بدون رعايت شرايط بهداشتي به صورت گوشت و مرغ فله و … بيانگر وجود چالش هاي جدي در اين زمينه است.
جدول 14. وضعيت صنايع تبديلي و تکميلي تا پايان سال 1386
شرح صنايع تبديلي و تکميلي
تعداد (واحد)
ظرفيت
کشتارگاه دام
402
820/408 تن
کشتارگاه طيور
192
776/996/1 تن
بستهبندي گوشت قرمز
373
141/884 تن
بستهبندي گوشت مرغ
300
000/244/6 قطعه
بستهبندي تخممرغ
18
020/44 تن
فراوري شير
710
380/908/11تن
کارخانجات روغنکشي
-=
000/500/تن کنجاله
مأخذ: معاونت آب و خاک و صنايع وزارت جهاد کشاورزي
توضيح : واحدهاي اعلام شده جدول فوق، لزوماً به معناي واحدهاي مدرن صنعتي نيست و از اين ظرفيتها نيز استفاده نميشود.
2-2-6-كمبود توليد نهاده هاي دام و طيور و افزايش جهشي قيمت آن
گرچه در سال هاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي تلاش هاي بسيا ري براي تأمين نهاده هاي مورد نياز در توليد شتابان دام و طيور كشور به عمل آمده كه بخش قابل توجهي از اين مواد اوليه هم اكنون در داخل كشور توليد و تأمين مي شود. لكن به رغم همه اين تلاش ها هم اكنون بخشي از علوفه و دان مورد نياز دامدار ي ها و مرغداري ها و تقريبًا اكثر مكمل هاي توليد دان طيور از خارج از كشور تأمين مي شود.
در برنامه هاي راهبردي وزارت جهاد كشاورزي، تا پايان برنامه چهارم توسعه مقرر بود توليد ذرت دانه اي 2904000 تن، انواع علوفه از قبيل جو، يونجه و ساير گياهان علوفي 18500000تن افزايش يابد براساس آمارهاي موجود، ميزان توليد اقلام علوفه اي در سال هاي86- ???? و واردات برخي اقلام علوفه اي در شش ماهه اول سال ???? به شرح زير است كه بيانگر عدم توفيق كامل دراين برنامه ها است:
جدول 15. توليد اقلام علوفهاي در سالهاي 1384-1386 و واردات برخي اقلام علوفي (ارقام به هزارتن)
نام علوفه
سال 1384
سال 1385
سال 1386
واردات6ماهه 1387
جو
2857
3450
3567
634
ذرت دانهاي
2608
2612
2652
1857
دانه سويا

468
کنجاله سويا
105
115
135
385
انواع کنجاله بدن سويا
215
251
263
54
يونجه خشک و ساير لگومها
6029
5600
6068

ذرت علوفهايو ساير نباتات علوفي
5765
6700
8062

سبوس گندم
1500
1500
1650
11
مأخذ: معاونت امور توليدات گياهي وزارت جهاد کشاورزي.
توضيح : ارقام ذکر شده در بحث واردات، فقط براي شش ماهه اول 1387 است و قطعاً تا پايان1387 رقم بالاتري واردات خواهيم داشت.
آمارها نشان مي دهد كه كشور براي حفظ وضع موجود در زمينه توليد دام و طيور، نيازمند واردات برخي از اقلام علوفه اي است و اگر بخواهيم با حداكثر ظرفيت توليد نموده و استاندارد تأمين پروتئين در سبد تغذيه خانوار را ارتقاي بيشتري ببخشيم، ضروري است براي تأمين علوفه آن يا ظرفيت توليد را ارتقا بخشيده و يا حجم واردات را افزايش داده و در زما ن هاي مناسب اقدام به خريد و واردات نمود.
طبق بررسي هاي به عمل آمده، در زمينه واردات اقلام علوفه اي به رغم داشتن اطلاعات لازم از ميزان نياز سا ليانه، متأسفانه از زمان تصميم گيري تا واردات علوفه و از زمان ورود تا انجام عمليات توزيع، دستگاه هاي متولي دچار بو روكراسي شديد بوده و بعضًا زمان را به شدت از دست داده و در شرايطي بحراني عمليات واردات صورت مي پذيرد. اعطاي تسهيلات بانكي، تأمين اعتبار، تخصيص ارز، گشايش خط اعتباري و … نيز از جدي ترين چالش هاي امر واردات نهاد ه هاي دام و طيور است. همچنين معضلات ناشي از سرمازدگي و خشكسالي اخير نيز مزيد بر علت شده و نابساماني ها را تشديد نموده است . اين در حالي است كه متوسط قيمت اقلام علوفه اي در سال هاي???? تا ???? نيز به صورت جهشي افزايش يافته و موجب بروز كسري بودجه در امر خريد و واردات اقلام علوفه اي شده است.
سال 1387 ، به دليل افزايش بيش از حد قيمت ها، دولت نهم طي لايحه اي ، در سال زراعي ???? درخواست تصويب اعتبار ارزي از محل حساب ذخيره ارزي براي واردات كالاهاي اساسي و همچنين اقلام علوفه اي داشت كه در مجلس هفتم به دليل مبهم بودن لايحه و عدم ارائه جزئيات كالاها از سوي دولت، اين لايحه به تصويب نرسيد و در نهايت دان و علوفه مورد نياز صنعت دام و طيور كشور به موقع در اختيار توليدكنندگان قرار نگرفت و اين امر نيز نابساماني هاي اين زيربخش را تشديد كرد. افزايش ناگهاني قيمت هاي دان و علوفه موجب شد كه قيمت تمام شده توليدات دام و طيور افزايش يافته و در توليد سال ???? تأثير منفي داشته باشد . ضمن اينكه به دليل بهره وري پايين در امر توليد به لحاظ مواردي كه در بخش بهره وري توليد به تفصيل در مورد آن توضيح داده خواهد شد، امكان تنظيم قيمت تمام شده با شرايط بحراني و يا تغييرات جهشي قيمت ها نبوده و علي رغم وجود اين معضلات، قيمت گذاري توليدات پروتئيني نيز با دقت لازم صورت نمي پذيرد و معمو لا به زيان توليدكننده تمام مي شود. بررسي ها نشان مي دهد كه تعيين قيمت ها بين ?? تا ?? درصد به زيان توليدكنندگان اين زيربخش بوده و عموما دامداران و مرغداران را با زيان هاي زيادي روبه رو ساخته است.

جدول زير تغييرات قيمت برخي مواد اوليه توليد دان و علوفه مورد نياز مرغداري ها و دامداري ها را نشان مي دهد:
جدول 16. تغييرات ميانگين قيمت انواع مواد اوليه توليد دان و خوراک دام در سالهاي برنامه چهارم توسعه
(ارقام به ازاي هر کيلو به ريال)
نام علوفه
سال 1384
سال 1385
سال 1386
سال 1387
يونجه خشک
1575
1634
1881

سبوس گندم
1256
1365
1848
12722519
دانه جو
1718
1821
2439
3798
کنجاله تخم پنبه
2096
2373
3731
4496
ذانه ذرت
1825
2008
2791
3661
کنجاله سويا
3099
3194
4067
5419
تغاله چغندر قند با ملاس
1567
1625
2190
3439
گندم دامي
1881
2064
2368
3065
پودر ماهي
6592
6745
7303
8211
مأخذ: معاونت امور دام وزارت جهاد کشاورزي.
توضيح : ميانگين قيمت در سال 1387 برمبناي 5ماهه اول است.

2-2-7-ضعف پوشش بيمه اي درصنايع دام و طيور
بر اساس بند ج ماده ( ?? ) قانون برنامه چهارم توسعه، بايد تا پايان برنامه، پوشش حداقل 50 درصدي بيمه محصولات كشاورزي و عوامل توليد با بهره برداري از خدمات فني بخش خصوصي و تعاوني توسط صندوق بيمه محصولات كشاورزي ايجاد گردد. طبق بررسي هاي انجام شده نه تنها اين موضوع در زيربخش دام و طيور محقق نگرديده، بلكه اساسًا صندوق فوق در استفاده از خدمات فني بخش خصوصي و تعاوني برنامه اي ارائه نكر ده و صرفًا در قالب اعتبارات مندرج در بودجه حركت خود را تنظيم مي نمايد . ضمن اينكه دولت سهم خود در ارتباط با عمليات بيمه اي صندوق را طي سنوات گذشته پرداخت ننموده و صندوق بيمه تا پايان سال ???? به ميزان ???? ميليارد ريال از دولت بستانكار بوده كه از اين ميزان حدود ?? درصد متعلق به زيربخش دام و طيور است.
البته لازم به ذكر است كه توليدكنندگان زيربخش دام و طيور توانايي لازم براي پرداخت كامل حق بيمه را نداشته و حجم كار آنها متناسب با تعداد نيروي انساني صندوق نمي باشد ، همچنين مسئولان اجرايي دانش فني و اطلاعات علمي كافي براي برآورد ريسك و ارزيابي خسارات محصولات در بحران هاي ايجاد شده را نداشته و علاو ه بر آن، هيچ الزامي قانوني براي توليدكنندگان دام و طيور (به جز جوجه يك روزه ) جهت بيمه نمودن توليدات و كارگاه ها و مزارع نيز وجود ندا رد.
طبق برنامه پنج ساله چهارم، هدف گذاري وزارت جهاد كشاورزي در امر بيمه صنايع دام و طيور به شرح زير تنظيم شده است:
براساس اعلام وزارت جهاد کشاورزي و همچنين صندوق بيمه محصولات کشاورزي، عملکرد صندوق در سال زراعي 1386-1388 به شرح جدول زير است:
هدف بيمه
سطح پوشش بيمهاي
دريافتي از توليدکنندگان (ريال)
سهم دولت (ريال)
خسارات پرداختي (ريال
دام
402/443/3 رأس
000/000/083/78
000/000/188/149
000/000/604/105
طيور
372/981/426 قطعه
000/000/580/111
000/000/002/315
000/000/508/179
مأخذ : صندوق بيمه محصولات کشاورزي، 1387.
????- جدول ?? . بيمه دام و طيور و خسارات پرداختي در سال زراعي ????
هدف بيمه
سطح پوشش بيمهاي
دريافتي از توليدکنندگان (ريال)
سهم دولت (ريال)
خسارات پرداختي (ريال
دام
402/443/3 رأس
000/000/083/78
000/000/188/149
000/000/604/105
طيور
372/981/426 قطعه
000/000/580/111
000/000/002/315
000/000/508/179
وضعيت بهره وري در زيربخش دام و طيور بر طبق مطالعات سازمان بهره وري كشور، شاخص هاي عمومي بهره وري در زمينه دام و طيور برمبناي سال پايه ???? ، به شرح جدول زير است:
شاخص بهره وري نيروي كار = تقسيم ارزش افزوده بر تعداد كاركنان زيربخش دام و طيور،
شاخص رقابت پذيري نيروي كار = تقسيم ارزش افزوده به جبران خدمات كاركنان زيربخش
دام و طيور،
شاخص بهره وري سرمايه = تقسيم ارز شافزوده بر انباشت سرمايه ثابت زيربخش دام و طيور،
شاخص بهره وري انرژي = تقسيم ارز ش افزوده بر ارزش انرژي مصرف شده زيربخش دام وطيور،
شاخص بهره وري كل عوامل = تقسيم ارز ش افزوده بر مجموع ارزش انباشت سرمايه ثابت و جبران خدمات كاركنان زيربخش دام و طيور.
جدول 18. وضعيت شاخصهاي عمومي بهرهوري در زيربخش دام و طيور برمبناي سال 1376
بهرهورينيرويکار
رقابتپذيري

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید