داده اند که به جهت سهولت در بررسي اجمالي اين تحقيقات، جدول (1-9) خلاصه اي از مطالعات منتخب پيشين بر روي غلظت فلزات سنگين در مرجان ها را نشان مي دهد :

فصل دوم
مواد و روش ها

2-1- عمليات ميداني
2-1-1- انتخاب مکان نمونه برداري
جزيره قشم بعنوان منطقه آزاد تجاري يکي از جزيره هايي است که در خليج فارس با مجاورت به تنگه هرمز تحت تاثير انواع آبها و جريان هاي ورودي و خروجي از اين تنگه مي باشد. با توجه به حضور آبسنگ هاي مرجاني در جنوب اين جزيره که بيشتر از نوع حاشيه اي مي باشند و اهميت جزيره قشم از لحاظ تنوع مرجاني مي توان به نسبت بيشترين پراکنش اين موجودات حساس (مرادي، 1389؛ Kavousi et al, 2011) به عوامل شيميايي و فيزيکي و نيز به علت فعاليت هاي بالاي انساني و آلودگي بيشتر در نتيجه فعاليت هاي قايق راني، ورود فاضلاب هاي شهري و صنعتي، آلودگي هاي نفتي حاصل از پالايشگاه ها و نفت کش ها و همچنين تخليه آب توازن کشتي ها در 3 منطقه مرجاني پارک زيتون قشم، جزاير ناز و شيب دراز اين مناطق به عنوان ايستگاه هاي مورد بررسي در نظر گرفته شده است(شکل 2-1).

شکل 2-1: ايستگاه هاي نمونه برداري بر روي نقشه ماهواره اي

2-1-2- نمونه برداري
در تيرماه تابستان سال 1390 پس از مطالعه و آگاهي از منطقه مورد نظر و عکس برداري از زيستگاه هاي طبيعي مرجان ها نمونه برداري به روش غواصي 44SCUBA(شکل 2-2) از بسترهاي طبيعي ايستگاه هاي مورد نظري كه آبسنگهاي مرجاني خانواده هاي Poritidae و Faviidae درآن جا حضور دارند، توسط محقق اين پايان نامه انجام شد. مناطق بر اساس ابعاد مرجاني و مدت زمان استاندارد غواصي تقسيم بندي و نمونه برداري به روش انتقال قسمت هايي از توده هاي مرجاني به داخل قايق انجام پذيرفت. محل نمونه برداري به كمك دستگاه مكان ياب جفرافيايي (GPS)45 ثبت شد(جدول1-2).
در هريک از ايستگاه هاي منطقه پارک زيتون، جزاير ناز و شيب دراز از هر خانواده مورد نظر مرجان (Poritidea و Faviidea) 5 نمونه (بدين صورت که براي نمونه برداري هر نمونه مرجان، 5 زير نمونه از قسمت هاي مختلف همان مرجان جهت هموژن کردن نمونه نهايي قبل از مرحله هضم) نمونه برداري صورت گرفت. نمونه برداري از مرجان ها توسط تجهيزات ضد زنگ با پوشش استيل، جهت اجتناب از آلودگي صورت گرفت.
همچنين در هر ايستگاه، همزمان با نمونه برداري از مرجان ها، از رسوبات سطحي پيرامون مرجان هاي نمونه برداري شده (cm 3-0 سطح رسوبات)، 5 نمونه رسوب برداشته شد، که در مجموع با توجه به اينکه در هر ايستگاه پنج نمونه از دو خانواده مرجاني و پنج نمونه از رسوبات برداشته شد مجموعاً 45 نمونه نهايي جهت آماده سازي و سنجش تهيه گرديد.
نمونه برداري مرجان ها از اعماق بين 2 تا 8 متر صورت گرفت. در عمليات نمونه برداري مرجان هايي که با توجه به نرخ نسبي رشدشان و اندازه ظاهري داراي حداقل 3 سال رشد بودند انتخاب شدند. نمونه ها همزمان با نمونه برداري ابتدا با استفاده از کيسه هاي پلاستيکي جمع آوري مخصوص زير آب، که پيشتر شستشو داده شده اند از آب به قايق منتقل شدند و پس از جداسازي از لحاظ خانواده مرجان ها بر اساس تشخيص ظاهري آنها، رسوبات و ايستگاه ها، کد و برچسب خورده و درون يونوليت حاوي يخ خشک به ساحل و از آنجا به آزمايشگاه مرکز ملي اقيانوس شناسي جهت آماده سازي نمونه ها و سپس دانشگاه تربيت مدرس جهت سنجيدن نمونه ها منتقل شدند و در فريزر در دماي20- درجه سانتي گراد قرارگرفتند .

شکل 2-2: عمليات نمونه برداري مرجان هاي خانواده هاي Poritidae و Faviidae به روش غواصي Scuba

Site
Turbidity

(inch)
Temp

(°C)
Salinity

(‰)
DO

(mg/l)
pH
GPS
St.1
پارک زيتون
6
9/32
8/35
43/5
23/8
56? 15′ 62/57 ? E
26? 55′ 33/39? N
St.2
جزاير ناز
5
4/33
7/35
31/5
40/8
56? 07′ 1/23? E
26? 49′ 4/19? N
St.3
شيب دراز
5
1/33
8/35
39/5
22/8
55 ? 56′ 39/34? E
26? 41′ 10/14? N
جدول 2-1 : مشخصات طول و عرض جغرافيايي و پارامترهاي محيطي اندازه گيري شده ايستگاه هاي مورد مطالعه

2-2- عمليات آزمايشگاهي
2-2-1- دستگاه هاي مورد نياز
دستگاه Air Brush
دستگاه جذب اتمي کوره گرافيتي مدل (SHIMADZU, AA 670G)
دستگاه جذب اتمي شعله مدل (SHIMADZU, AA 670)
دستگاه اٌلتراسونيک مدل (BANDELIN SONOREX DIGITEC)
دستگاه Freez Dryer مدل (OPERON, OPR-FDU-7012)
ترازوي ديجيتالي با دقت 001/0 گرم مدل Sartorius- TE313J
دستگاه Blender جهت پودر کردن نمونه ها
دستگاه Hot plate مدل(MEMMERT)
دوربين عکاسي زير آب جهت عکس برداري و شناسايي مرجان ها
استريوميکروسکوپ46 دوربين دار جهت عکس برداري و شناسايي مرجان ها
دستگاه مولتي متر47 مدل Horiba U-10 Multiparameter Meter
2-2-2- مواد مورد نياز
اسيد نيتريک 65 درصد جهت استفاده در هضم نمونه ها
اسيد پرکلريدريک 70-72 درصد
آب دوبار تقطير به منظور محلول سازي و به حجم رساندن نمونه ها
کيسه هاي پلاستيکي(Zip Bag) جهت نگه داري نمونه ها براي انتقال به آزمايشگاه
الک 250 ميکرومتر با Mesh size: 60
هاون چيني به منظور کوبيدن نمونه ها و رسوبات
چکش عايق دار جهت کوبيدن قسمت هاي حجيم نمونه هاي مرجاني
ظروف پلي اتيلني cc50 جهت نگهداري نمونه هاي هضم شده
کاغذ صافي واتمن شماره 1 مدل (MACHERY-NAGEL)
قيف
بالن ژوژه جهت ساختن استاندارد ها
ميکرو پيپت48 5 ، 10، 50، 100 ميلي ليتر جهت تزريق نمونه هاي هضم شده به دستگاه و ساخت محلول هاي استادارد
سر 49Sampler
ميکروتيوپ50 جهت نگهداري محلول هاي استاندارد
لوله هاي 51PTFE جهت قرار دادن نمونه ها بر روي Hot plate
2-2-3- شناسايي مرجان هاي سخت
شناسايي مرجان هاي سخت براساس ساختار کربنات کلسيمي آنها صورت مي پذيرد زيرا که هر گونه، ساختار متفاوتي دارد (Veron, 2000). علاوه بر ساختار ظاهري هر مرجان که در شناسايي آن به کار مي رود ، ساختارهاي ميکروسکوپي هر کوراليت نيز کمک شاياني در شناسايي مي نمايد.
‏بدين منظور، پس از عکس برداري از کلني مرجاني مورد نظر درون آب و همچنين عکس برداري پس از نمونه برداري در آزمايشگاه، نمونه ها توسط محلول سفيدکننده رنگ زدايي گشته سپس از اسکلت سفيد مرجاني عکس هاي سياه و سفيد و رنگي با نماي نزديک توسط دوربين عکاسي با لنز ماکرو و همپنين استريوميکروسکوپ دوربين دار تهيه گرديده و پوليپ هاي مرجاني در هر گونه از نظر پوليپ و نحوه استقرار، شکل و تعداد تيغه هاي عرضي (septa) و وجود لب و تاج پالي فرم(palliform crown)‏ مورد بررسي قرار گرفته و توسط کليد هاي شناسايي موجود، مشاوره با کارشناسان داخل و خاج از کشور صورت گرفت (2000‏Coles, 1995., Carpenter et al., 1997 and Veron, ‏).
2-2-4- آماده سازي نمونه ها
پس از شناسايي مرجان ها، جهت جداسازي اوليه بافت نرم و زوگزانتله از بافت اسکلتي مرجان ها توسط دستگاه Air Brush در آزمايشگاه مرکز ملي اقيانوس شناسي صورت پذيرفت (Shen and Boyle, 1988). (شکل2-3). پس از انجام اين مرحله براي اطمينان از جداسازي بافت نرم و زوگزانتله از بافت اسکلتي مرجان، مرجان ها را در دو بازه زماني 30 دقيقه اي در دماي اتاق درون بشري حاوي آب ديونيزه در دستگاه اُلتراسونيک52 قرار مي دهيم. از هيچ گونه اسيدي در اين مرحله استفاده نمي کنيم به اين دليل که اسيد باعث هضم فلزات مي شود. بعد از اين مرحله با جدا کردن اسکلت مرجان از محلول محتوي بافت نرم و زوگزانتله و سپس شستشو با آب ديونيزه، اسکلت حجيم مرجان ها را توسط چکش عايق دار کوبيده تا به اندازه هاي کوچتر تبديل شوند. در مرحله بعدي تمامي نمونه ها را به روش Freez Dry به مدت 48 ساعت خشک کرده (جهت اطمينان از خشک

شکل 2-3: مراحل آماده سازي نمونه ها در آزمايشگاه مرکز ملي اقيانوس شناسي

شدن کامل نمونه ها آنها را قبل و بعد از Freez Dry توسط ترازوي ديجيتالي با دقت 001/0 مدل Sartoirus- TE313J توزين مي نماييم و از اختلاف مقدارآنها به صحت عمل خود پي مي بريم)؛ پس از خشک شدن هر دو نمونه مرجان و رسوب، نمونه ها توسط هاون کوبيده شدند سپس جهت همگن سازي Blend شدند (با دستگاه Blender کاملا يکنواخت پودر شدند). سپس نمونه هاي رسوب با عبور از الک با دهانه ورودي 250 ميکرومتر و عدد 60 mesh الک شدند و پس از توزين در قوطي هايي برچسب دار قرارگرفته و در دماي 20- درجه سانتيگراد تا زمان انجام عمليات هضم نگهداري شدند. نمونه هاي مرجان نيز پس از کوبيده شدن در هاون و blend شدن، توزين گشته و در ZipBag يا قوطي نمونه قرار گرفت و برچسب زده شدند.
پس از اين مرحله از مقادير موجود نمونه هاي خشک و الک شده( 10- 15 گرم نمونه خشک شده همگن شده و الک شده) به مقدار لازم جهت انجام مرحله هضم يا آناليز توزين گرديد.
2-2-4-1- شستن لوازم آزمايشگاهي
در شستن لوازم آزمايشگاهي، شستشوي معمولي قابل قبول نمي باشد چون اين عمل به شدت بر کاربرد اين ظروف در عمل تجزيه تاثيرگذار است. روش زير جهت شستشوي لوازم آزمايشگاهي مناسب است، اين روش شامل يک مرحله کاهش آلودگي و سپس شستن با اسيد کلريدريک و اسيد نيتريک است.
مرحل? اول: شستن توسط يک شوينده است که با جنس وسيل? مورد استفاده سازگاري دارد سپس از آب معمولي به مقدار زياد جهت شستن با شوينده و 3 بار آب مقطر و تست بلانک استفاده مي شود.
مرحل? دوم: استفاده از اسيد کلريدريک است که لوازم به مدت يک هفته در دماي اتاق در آن قرار مي گيرند و يا مي توان 3 روز در دماي 50 درج? سانتيگراد قرار داده و بعد از اين مدت بايد با آب مقطر کاملاً شسته شوند .
مرحل? سوم: در اين مرحله از اسيد نيتريک استفاده مي کنيم که لوازم به مدت يک هفته در دماي اتاق در آن قرار مي گيرند و سپس با آب مقطر شستشو مي دهيم.
سپس لوازم را با جريان هواي خشک و ملايم هود خشک مي کنيم و آنها را در يک کيسه پلي اتيلني جهت استفاده نگهداري مي کنيم.
ظروف نمونه و بطور مثال بطري ها و بالن ها بايد در اسيد کلريدريک و يا اسيد نيتريک 1/0 % فوق العاده خالص نگهداري شوند (MOOPAM,1999 ).
کليه وسايل، امکانات نمونه برداري، آماده سازي و سنجش نمونه ها توسط روش هاي فوق شستشو داده شدند.
2-2-5- هضم نمونه ها
2-2-5-1- هضم نمونه هاي مرجان
هضم نمونه هاي مرجاني توسط ترکيب غليظي از اسيد نيتريک و اسيد پرکلريدريک غليظ در آزمايشگاه دانشگاه تربيت مدرس تهران انجام شد. در روش درحدود يک گرم توزين شده از نمونه خشک شده و پودر شده مرجان، درون لوله هاي شيشه اي PTFE (Digestion tube) ميريزيم، و سپس ترکيب اسيد نيتريک و اسيد پرکلريدريک پرکلريدريک با نسبت حجمي 4 به 2 به لوله هاي شيشه اي PTFE تا حجم cc 25 اضافه کرده به مدت 1 ساعت در دماي 95 درجه سانتي گراد روي دستگاه Hot plate قرار داده تا تقريباً خشک شود؛ سپس اجازه مي دهيم که ظروف و نمونه هاي درحال هضم خنک شده و با اضافه کردن cc10 اسيد نيتريک غليظ دوباره به مدت 2 ساعت در دماي 115 درجه سانتي گراد روي دستگاه Hot plate قرار داده تا کاملاً خشک گردد. بعد از سپري شدن اين مدت زمان نمونه هاي درحال هضم تا حجم cc25 با آب دوبار تقطيرشده شسته، خنک مي گردند و پس از فيلتر شدن محلول نهايي درون ظروف پلي اتيلني cc50 نگهداري مي شوند. براي انجام اين مرحله نمونه آماده شده را به ظرف پلي اتيلنيcc 50 که روي دهانه آن قيف قرار داده شده و روي قيف کاغذ صافي واتمن شماره 1 گذاشته شده است منتقل مي کنيم در نهايت حجم نمونه ها cc25 درنظرگرفته مي شود(Denton and

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید